Stajyer ve Çırak Bordrosu Nasıl Hazırlanır? Ücret ve SGK Primi Kim Öder?

2026’da işletmede mesleki eğitim gören bir stajyere veya çırağa, işyerinin çalışan sayısına göre en az 4.211,33 TL ile en az 8.422,65 TL arasında ücret ödenmesi zorunludur. Bu tutar net asgari ücretin (28.075,50 TL) yüzde 15’i ile yüzde 30’u arasında değişir ve devletle işveren arasında paylaşılır. Aşağıda oranları, SGK prim sorumluluğunu ve bordroya yansımasını örnekle bulacaksınız.

Stajyer ve çırağa 2026’da ne kadar ücret ödenir?

3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu, işletmede mesleki eğitim gören öğrenciye ve çırağa ödenecek asgari tutarı işyerindeki personel sayısına bağlar. Kalfalık yeterliğini kazanmış mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencisi için ise ayrı ve daha yüksek bir oran geçerlidir.

Grup	Oran	2026 tutarı
20’den az personel çalıştıran işyerinde stajyer/çırak	Net asgari ücretin en az %15’i	4.211,33 TL
20 ve üzeri personel çalıştıran işyerinde stajyer/çırak	Net asgari ücretin en az %30’u	8.422,65 TL
Kalfalık yeterliği kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencisi	Brüt asgari ücretin %50’si	16.515,00 TL

Bu tutarlar taban değerdir, işveren isterse daha yüksek ücret ödeyebilir. Personel sayısı hesabında işyerinin o dönemki toplam SGK’lı çalışan sayısı esas alınır; sezonluk dalgalanmalarda hangi ayın esas alınacağı okulla veya koordinatör öğretmenle netleştirilmelidir, çünkü eşiği geçmek ödenecek tutarı ikiye katlar.

Kimler bu kapsama girer, hangi belge gerekir?

3308 sayılı kanun üç ayrı grubu kapsar ve her grubun bordroya girişi farklı belgeyle olur.

1. İşletmede mesleki eğitim gören öğrenci: Meslek lisesi veya mesleki eğitim merkezinde kayıtlı, haftanın bir bölümünü okulda bir bölümünü işletmede geçiren öğrencidir. İşletmeyle okul arasında imzalanan “işletmelerde mesleki eğitim sözleşmesi” bordronun dayanağıdır.
2. Staj yapan öğrenci: Meslek yüksekokulu, üniversite veya ortaöğretim kurumunun zorunlu ya da isteğe bağlı staj programı kapsamında işletmeye gelen öğrencidir. Okulun verdiği staj kabul belgesi ve staj defteri, ödemenin dayanağı olarak bordro dosyasında saklanır.
3. Aday çırak ve çırak: Henüz mesleki eğitim merkezine kayıt yaşına gelmemiş (aday çırak) veya kayıtlı olup işletmede beceri eğitimi gören (çırak) kişidir. Çıraklık sözleşmesi il/ilçe millî eğitim müdürlüğünde onaylanmadan bordroya girmez.

Her üç grup için de işletme, öğrenciyi SGK’ya normal 4/a sigortalısı olarak değil, ilgili eğitim kurumunun bildirimiyle sisteme dahil eder. İşveren tarafında yapılması gereken, sözleşmenin bir örneğini özlük dosyasında tutmak ve ücreti bu sözleşmede belirtilen tarihte ödemektir.

Ücret devlet ile işveren arasında nasıl paylaşılır?

Yukarıdaki tutarın tamamını işveren tek başına ödemez. Devlet katkısı, işyeri büyüklüğüne göre ters orantılı çalışır: küçük işletme daha çok devlet desteği alır, büyük işletme daha çok kendi payını öder.

• 20’den az personeli olan işyeri: Tutarın üçte ikisini devlet, üçte birini işveren karşılar. 4.211,33 TL üzerinden devlet payı yaklaşık 2.807,55 TL, işveren payı yaklaşık 1.403,78 TL olur.
• 20 ve üzeri personeli olan işyeri: Tutarın üçte biri devlet, üçte ikisi işveren tarafından ödenir. 8.422,65 TL üzerinden devlet payı yaklaşık 2.807,55 TL, işveren payı yaklaşık 5.615,10 TL olur.
• Kalfalık yeterliği kazanan 12. sınıf öğrencisi: Devlet katkısı yüzde 100’dür, işverene bu kalemde ek maliyet çıkmaz.

Devlet payı doğrudan öğrenciye değil, ilgili kurum üzerinden aktarılır; işveren bordroda genellikle yalnızca kendi ödediği payı gider olarak görür, devlet katkısı işverenin nakit akışına girmez.

SGK primini kim öder, bordroya nasıl yansır?

Stajyer ve çırak, normal SGK’lı personel gibi 4/a sigortalısı sayılmaz. İş kazası ve meslek hastalığı sigortası primi, öğrencinin bağlı olduğu okul veya eğitim kurumu tarafından karşılanır; işverenin bordrosunda bu öğrenciler için ayrı bir SGK prim maliyeti doğmaz. İşverenin buradaki sorumluluğu prim ödemek değil, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini almak, gerekli koruyucu ekipmanı sağlamak ve bir iş kazası olursa bunu usulüne göre bildirmektir.

Bordro tarafında stajyer ve çırak ücretleri, diğer personelin maaş bordrosundan ayrı bir “eğitim ücreti” kalemi olarak tutulmalıdır. Karıştırılırsa hem SGK’ya hem de vergi dairesine yanlış bildirim riski doğar; özellikle personel sayısı 20 eşiğinin etrafındaysa (19 veya 20 kişi) hangi oranın uygulanacağını doğru tespit etmek gerekir.

Gelir vergisi ve damga vergisi kesilir mi?

Gelir Vergisi Kanunu’nun 23/12. maddesi, 3308 sayılı kanun kapsamında öğrenciye ödenen ve asgari ücreti aşmayan tutarları gelir vergisinden istisna tutar. Aynı istisna, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na bağlı tabloda da yer aldığı için bu ücretlere ait kağıtlardan damga vergisi kesilmez.

Stajyer ve çırak yukarıdaki tabloda görülen taban tutarları aldığı sürece bu istisna geçerlidir. İşveren asgari ücretin üzerinde bir ücret öderse, yalnızca asgari ücreti aşan kısım gelir vergisi ve damga vergisine tabi olur; taban tutar yine istisna kapsamında kalır.

Bordroyu hazırlarken asgari ücret her yıl güncellendiğinde bu oranların da yeniden hesaplanması gerekir; güncel rakamlar için 2026 asgari ücret net ve brüt tutarına bakılabilir.

Adım adım hesaplama örneği

12 personeli olan bir muhasebe ofisine, meslek lisesinden bir öğrenci mesleki eğitim için geliyor. Ödenecek tutar şöyle bulunur:

1. Eşik kontrolü: İşyerinde 12 personel var, bu sayı 20’nin altında olduğu için düşük oran uygulanır.
2. Taban ücret: Net asgari ücret (28.075,50 TL) x %15 = 4.211,33 TL. İşveren bu tutarın altında ödeme yapamaz.
3. Devlet payı: 4.211,33 TL x 2/3 = yaklaşık 2.807,55 TL, bu tutar öğrenciye devlet kaynağından aktarılır.
4. İşveren payı: 4.211,33 TL x 1/3 = yaklaşık 1.403,78 TL, bu tutar işveren tarafından bordro üzerinden ödenir.
5. Vergi: Tutar asgari ücretin altında kaldığı için gelir vergisi ve damga vergisi kesilmez, öğrenci brüt tutarı net olarak alır.

Aynı işyerinin personel sayısı 20’ye veya üzerine çıkarsa, 2. adımdaki oran otomatik olarak %30’a döner ve işveren payı da üçte ikiye yükselir; bu geçişi izlemek, özellikle sezonluk işe alımı olan işyerlerinde bordro ekibinin gözden kaçırdığı bir noktadır.

İşyerinde stajyer, çırak ve normal personel aynı anda bulunuyorsa, oranları elle takip etmek ve doğru kalemlere dağıtmak zaman kaybettirir. Folkena bordro sisteminde her personel türü kendi kuralına göre ayrı işlenir, eşik değişikliği veya asgari ücret güncellemesi elle tek tek düzeltilmez.