Engelli Çalışan Gelir Vergisi İndirimi Nasıl Hesaplanır 2026?

2026’da engellilik indirimi, çalışma gücü kaybı derecesine göre aylık 1. derece için 12.000 TL, 2. derece için 7.000 TL, 3. derece için 3.000 TL’dir. Bu tutar doğrudan maaşa eklenmez; gelir vergisi matrahından düşülerek çalışanın ödediği vergiyi azaltır. Aşağıda indirimin bordroda nasıl uygulandığını, hangi belgenin gerektiğini ve örnek bir hesabı bulacaksınız.

2026 engellilik indirimi tutarları

Derece	Çalışma gücü kaybı	Aylık indirim (TL)
1. derece	%80 ve üzeri	12.000
2. derece	%60, %79 arası	7.000
3. derece	%40, %59 arası	3.000

Derece, çalışanın aldığı sağlık kurulu raporunda yazan çalışma gücü kaybı oranına göre belirlenir. Bordro ekibi bu raporu görmeden dereceyi tahmin edemez, dolayısıyla indirim yalnızca rapor İK’ya ulaştıktan ve sisteme işlendikten sonra uygulanabilir.

İndirim yalnızca özel sektörde değil, ücretli çalışan her engelli için geçerlidir; işyerinin büyüklüğü veya sektörü bir sınır oluşturmaz. Tek şart, çalışanın gelir vergisine tabi ücretli olması ve çalışma gücü kaybı derecesini gösteren geçerli bir sağlık kurulu raporuna sahip olmasıdır. Serbest meslek kazancı elde edenler için de ayrı bir engellilik indirimi uygulanır, ancak bu yazı ücretli çalışanların bordrosuna odaklanır.

İndirim yalnızca gelir vergisi matrahını etkiler; SGK primine esas kazancı değiştirmez. Yani engellilik indirimi uygulanan bir çalışanın SGK işçi ve işveren kesintileri, brüt ücret üzerinden indirimsiz olarak hesaplanmaya devam eder. Etki yalnızca gelir vergisi satırında görülür.

İndirim matrahtan nasıl düşülür

Engellilik indiriminin uygulama sırası şöyledir:

1. Brüt ücretten SGK işçi payı (%14) ve işsizlik sigortası işçi payı (%1) düşülür, gelir vergisi matrahı bulunur.
2. Bu matrahtan, çalışanın derecesine karşılık gelen engellilik indirimi tutarı ayrıca düşülür.
3. Kalan tutara kümülatif gelir vergisi dilimleri uygulanır.
4. Hesaplanan vergiden, varsa asgari ücrete karşılık gelen gelir vergisi istisnası düşülür.

Yani engellilik indirimi, asgari ücret istisnasının yerini almaz; onun üzerine, ayrı bir kalem olarak eklenir. İki mekanizma birlikte çalıştığında, aynı brüt maaşı alan engelli bir çalışanın net maaşı, engeli olmayan çalışana göre daha yüksek çıkar.

Sıra önemlidir. Önce SGK kesintileri, sonra engellilik indirimi, en son gelir vergisi dilimi uygulanır. Bordro yazılımı bu sırayı tersine çevirir veya adımlardan birini atlarsa, hesaplanan vergi tutarı yanlış çıkar; özellikle asgari ücret istisnasının engellilik indiriminden önce düşülmesi gibi hatalar, aylık birkaç yüz liralık sapmalara yol açabilir. Fark küçük görünse de yıla yayıldığında ve geriye dönük düzeltme gerektiğinde İK ekibine ek iş yükü çıkarır.

Örnek hesap ve derece karşılaştırması

Brüt 45.000 TL maaş alan, 2. derece engelli bir çalışan için hesap şu şekilde işler:

Kalem	Tutar (TL)
Brüt ücret	45.000,00
SGK işçi payı (%14)	6.300,00
İşsizlik sigortası işçi payı (%1)	450,00
Vergi matrahı (indirim öncesi)	38.250,00
Engellilik indirimi (2. derece)	7.000,00
Vergiye esas matrah	31.250,00

31.250 TL’lik matrahın tamamı, 2026’nın ilk aylarında birinci dilim sınırı olan 190.000 TL’nin altında kaldığı için %15’ten vergilenir: 31.250 × %15 = 4.687,50 TL gelir vergisi. Engellilik indirimi uygulanmasaydı matrah 38.250 TL olacak ve vergi 5.737,50 TL çıkacaktı; yani bu çalışan için indirim, o ay yaklaşık 1.050 TL’lik bir vergi farkı yaratır. Yılın ilerleyen aylarında kümülatif matrah üst dilimlere geçtikçe, aynı 7.000 TL’lik indirimin ay bazındaki vergi etkisi dilim oranına göre büyür.

Damga vergisinde de engellilik indirimi ayrıca dikkate alınır; matrahtaki azalma, %0,759 oranındaki damga vergisi kesintisini de aynı oranda küçültür.

Aynı brüt 45.000 TL maaşı, üç farklı dereceden engelli çalışan için karşılaştırdığımızda fark daha net görülür:

Derece	İndirim (TL)	Vergiye esas matrah (TL)	Gelir vergisi (%15 diliminde, TL)
1. derece	12.000,00	26.250,00	3.937,50
2. derece	7.000,00	31.250,00	4.687,50
3. derece	3.000,00	35.250,00	5.287,50
İndirimsiz	0,00	38.250,00	5.737,50

Tablo, aynı brüt maaşta indirim derecesi yükseldikçe kesilen verginin düştüğünü ve dolayısıyla net maaşın arttığını gösterir. Bordro sisteminde dereceler karışırsa, çalışanın eline geçen tutar da doğrudan yanlış çıkar; bu yüzden derece bilgisinin raporla birebir uyuşması önemlidir.

Engellilik indirimi SGK teşvikleriyle birlikte kullanılabilir mi

Evet. Engellilik indirimi gelir vergisi matrahını etkileyen bir kalemken, engelli istihdamına yönelik SGK teşvikleri işverenin SGK primi payını azaltan ayrı bir mekanizmadır. İkisi aynı çalışan için aynı anda uygulanabilir: çalışan gelir vergisinde indirimden faydalanırken, işveren de aynı çalışan için SGK prim teşvikinden yararlanabilir. Bordro yazılımının bu iki kalemi birbirinden bağımsız, ama aynı bordroda hesaba katması gerekir.

Bordroda sık yapılan hatalar

• Rapor sisteme geç işlenir: Çalışan raporunu İK’ya teslim eder ama bordro yazılımına derece girilmezse, o ayki bordro indirimsiz kesilir ve sonradan düzeltme yapmak gerekir.
• Yanlış derece girilir: 2. derece yerine 3. derece işlenirse, çalışan hak ettiğinden düşük indirim alır; bu genellikle çalışan maaşını sorguladığında fark edilir.
• İndirim, istisnayla karıştırılır: Asgari ücret istisnası ile engellilik indirimi ayrı kalemlerdir; biri uygulanınca diğerinin gereksiz olduğu düşünülüp atlanabilir, oysa ikisi birlikte hesaplanmalıdır.
• Derece güncellemesi takip edilmez: Sağlık kurulu raporu süreli olabilir; yenileme yapılmazsa indirim otomatik düşebilir, bordro ekibinin rapor geçerlilik tarihini takip etmesi gerekir.
• İşe giriş bildirgesine yansıtılmaz: Engellilik durumu SGK işe giriş bildirgesinde de belirtilir; bordro sistemindeki derece ile bildirgedeki bilgi tutmazsa denetimde uyumsuzluk çıkabilir.
• Yıl içinde derece değişikliği atlanır: Çalışanın çalışma gücü kaybı oranı kontrol muayenesiyle değişebilir; yeni rapor geldiğinde bordroya işlenmezse, eski dereceden indirim uygulanmaya devam eder.

Bu hataların ortak noktası, engellilik indiriminin tek seferlik bir işlem değil, rapor geçerliliği boyunca sürekli takip edilmesi gereken bir bordro kalemi olmasıdır. Elle tutulan tablolarda bu takip genellikle çalışan sayısı arttıkça aksar.

Folkena’da personel kaydına engellilik derecesi bir kez işlenir; her ay gelir vergisi matrahı, asgari ücret istisnası ve engellilik indirimi birlikte, elle müdahale gerekmeden hesaplanır.